Savoir vivre – jak układać sztućce na stole?

Sztućce przy stole pełnią nie tylko funkcję użytkową. Ich ułożenie może przekazać kelnerowi, czy robisz przerwę, skończyłeś posiłek albo chcesz wyrazić opinię o daniu. Przed jedzeniem obowiązuje zasada układania od zewnątrz do wewnątrz, a po rozpoczęciu posiłku używane sztućce odkłada się już wyłącznie na talerz.

Jak układać sztućce przed posiłkiem?

Podstawą nakrycia jest tzw. pozycja wyjściowa: widelec znajduje się po lewej stronie talerza, a nóż po prawej. Jeśli do dania potrzebna jest łyżka, kładzie się ją po prawej stronie, na zewnątrz noża. Sztućce deserowe umieszcza się nad talerzem, najczęściej z trzonkiem łyżeczki skierowanym w prawo.

Najłatwiej zapamiętać zasadę kolejności użycia. Sztućce do pierwszego dania leżą najdalej od talerza, a te przeznaczone do kolejnych potraw znajdują się coraz bliżej nakrycia. Dzięki temu nie trzeba zgadywać, po który widelec lub nóż sięgnąć.

Przed posiłkiem zwróć uwagę na kilka podstawowych reguł:

• Najpierw używa się sztućców zewnętrznych i przechodzi w kierunku talerza.
• Widelec układa się po lewej stronie, a nóż po prawej, ostrzem skierowanym w stronę talerza.
• Łyżka do zupy leży na zewnątrz noży, jeśli zupa jest pierwszym daniem.
• Sztućce deserowe umieszcza się nad talerzem, a nie po jego bokach.

Nie ma potrzeby wykładać wszystkich możliwych sztućców. Nakrycie powinno odpowiadać serwowanym potrawom. Przy prostym posiłku wystarczą podstawowe elementy, natomiast rozbudowane nakrycie stosuje się przy większej liczbie dań.

Mowa sztućców – jak przekazać wiadomość kelnerowi?

Po użyciu nóż i widelec powinny pozostać na talerzu. Ich położenie działa jak dyskretny komunikat dla obsługi. Najbardziej czytelny jest model tarczy zegara, ponieważ pozwala opisać kierunek bez niejasnych określeń typu „lekko w prawo”.

W restauracjach mogą występować drobne różnice w interpretacji niektórych układów. Dlatego najważniejsze są dwa sygnały: skrzyżowane sztućce oznaczają przerwę, a ułożenie równoległe – zakończenie posiłku.

Jeśli chcesz tylko na chwilę odłożyć sztućce, nie opieraj ich o obrus ani nie kładź na stole. Ułożenie na talerzu informuje obsługę, że zamierzasz wrócić do jedzenia. Przy daniach podawanych w misce łyżkę po zakończeniu zupy odkłada się na talerzu podstawowym, a nie pozostawia w misce.

Układ równoległy na godzinie 17:00 jest najbardziej uniwersalnym sygnałem końca posiłku. Nie oznacza jednak, że kelner musi natychmiast zabrać talerz, zwłaszcza gdy pozostali goście przy stole jeszcze jedzą. Obsługa zwykle bierze pod uwagę całą sytuację.

Savoir-vivre przy stole – czego unikać?

Najczęstsze błędy nie wynikają z nieznajomości skomplikowanych zasad, lecz z niewłaściwego obchodzenia się z używanymi sztućcami. Po rozpoczęciu jedzenia ich miejsce znajduje się na talerzu.

W praktyce należy pamiętać o następujących zachowaniach:

• Nie odkładaj używanych sztućców na obrus ani bezpośrednio na stół.
• Nie stukaj nożem lub widelcem o talerz, ponieważ hałas przeszkadza innym osobom i utrudnia pracę obsłudze.
• Nie gestykuluj sztućcami i nie wymachuj nimi podczas rozmowy.
• Nie oblizuj noża ani łyżeczki po użyciu.
• Nie przesuwaj sztućców po stole i nie zostawiaj ich luźno rzuconych na talerzu.

Gdy danie rzeczywiście Ci nie smakuje, bezpieczniej jest poprosić kelnera i spokojnie wyjaśnić problem niż korzystać z rzadko stosowanych, negatywnych sygnałów. Etykieta ma usprawniać komunikację, a nie prowadzić do nieporozumień.

Najważniejsze zasady w jednym skrócie

Przed posiłkiem układaj sztućce według kolejności dań – od zewnętrznych do tych znajdujących się najbliżej talerza. W trakcie jedzenia odkładaj je wyłącznie na talerz. Skrzyżowanie oznacza przerwę, a równoległe ułożenie trzonkami w kierunku około 17:00 sygnalizuje koniec.

Nie musisz znać każdego wariantu etykiety. Te podstawowe zasady wystarczą w większości restauracyjnych sytuacji i pozwolą swobodnie korzystać z nakrycia bez niepotrzebnego stresu.