Jak poprawnie trzymać sztućce? Zasady savoir-vivre przy stole

Poprawne trzymanie sztućców ma ułatwiać jedzenie, a nie być powodem do stresu. W klasycznym savoir-vivre widelec trzyma się w lewej dłoni, a nóż w prawej, jednak w domu liczą się także wygoda i szacunek dla pozostałych osób przy stole.

Jak poprawnie trzymać nóż i widelec?

Podczas formalnego posiłku widelec znajduje się w lewej ręce, a nóż w prawej. Taki układ jest szczególnie wygodny przy krojeniu, ponieważ nóż wykonuje precyzyjniejsze ruchy, a widelec stabilizuje jedzenie. Sztućce trzymaj swobodnie, mniej więcej za dolną część trzonka, bez zaciskania dłoni.

Przy krojeniu widelec kieruje się zębami do dołu. Przytrzymujesz nim porcję, a nożem oddzielasz niewielki kęs. Palec wskazujący może lekko spoczywać na górnej części trzonka noża, ale nie na ostrzu. Kciuk i palec środkowy stabilizują sztuciec, dzięki czemu nie wyślizguje się z dłoni.

Sztućce powinny być skierowane lekko w dół, pod niewielkim kątem względem talerza. Nie podnoś ich wysoko nad stołem i nie trzymaj poziomo podczas rozmowy. Gdy widelec służy do nabierania miękkich dodatków, takich jak ryż, ziemniaki czy sałatka, można obrócić go zębami do góry. Jeśli przy danym daniu nie podano noża, widelec można przełożyć do prawej ręki.

Najważniejsze zasady techniczne można ująć krótko:

• Widelec trzymaj zwykle w lewej ręce, a nóż w prawej.
• Palec wskazujący oprzyj na trzonku, nie na ostrzu noża.
• Zęby widelca kieruj w dół przy krojeniu i w górę przy nabieraniu niektórych potraw.
• Ruchy wykonuj spokojnie, bez uderzania sztućcami o talerz.

Przy stole nie trzymaj sztućców w pięści, nie wymachuj nimi podczas rozmowy i nie wkładaj noża do ust. Nie należy też zgrzytać ostrzem po talerzu ani używać sztućców do wskazywania innych osób. W restauracji i podczas oficjalnego przyjęcia takie drobiazgi są bardziej widoczne, ale również w domu spokojne ruchy po prostu ułatwiają jedzenie.

Czy osoby leworęczne muszą odwracać sztućce?

Nie. Osoba leworęczna może trzymać widelec w prawej ręce, a nóż w lewej, jeśli taki układ zapewnia jej większą kontrolę i wygodę. Klasyczna etykieta wskazuje wprawdzie widelec w lewej i nóż w prawej dłoni, ale współczesny savoir-vivre nie powinien zmuszać gościa do niewygodnego sposobu jedzenia.

Najlepiej przełożyć sztućce dyskretnie, bez komentowania tej czynności i bez zakłócania rozmowy. Liczy się to, aby nie hałasować, nie przeszkadzać sąsiadom i posługiwać się sztućcami spokojnie. W formalnej sytuacji możesz obserwować sposób nakrycia i zachowanie gospodarza, ale komfort ręki dominującej nadal ma znaczenie.

Jak odłożyć sztućce podczas posiłku?

Ułożenie sztućców na talerzu przekazuje obsłudze lub gospodarzowi informację, czy nadal jesz, czy można już zabrać naczynie. Nie odkładaj ich na obrus ani na stół. W trakcie posiłku i po jego zakończeniu połóż je na talerzu według następujących zasad:

1. Przerwa w jedzeniu – oprzyj nóż i widelec na talerzu tak, aby tworzyły odwrócone V lub były lekko skrzyżowane. To sygnał, że jeszcze wrócisz do dania.
2. Koniec posiłku – ułóż nóż i widelec równolegle na talerzu, skierowane w dół tarczy zegara, zwykle w pozycji około 4:20 lub 6:30. Taki układ oznacza, że talerz można zabrać.

Po odłożeniu sztućców nie przesuwaj ich później po stole i nie opieraj trzonków o obrus. Jeśli korzystasz z kilku kompletów, sięgaj najpierw po te położone najbardziej na zewnątrz nakrycia, a następnie po kolejne, zgodnie z podawanymi daniami.

Jak używać łyżki i łyżeczki?

Łyżkę stołową trzymaj za trzonek oparty w zgięciu między kciukiem a palcem wskazującym. Przy jedzeniu zupy nie wkładaj jej głęboko do ust. Przybliż ją do warg i jedz spokojnie, bez siorbania. Nabieraj umiarkowaną porcję, aby płyn nie rozlewał się podczas przenoszenia łyżki.

Łyżeczka do kawy lub herbaty służy do mieszania napoju, nie do jedzenia i nie do pozostawiania w filiżance. Po zamieszaniu odłóż ją na spodek. Rób to cicho, bez uderzania o ścianki naczynia.

Najważniejsza zasada jest prosta: w sytuacji formalnej trzymaj się klasycznego układu, czyli widelec w lewej dłoni i nóż w prawej. Przy codziennym posiłku możesz wybrać wygodniejszy sposób, o ile używasz sztućców spokojnie i nie utrudniasz jedzenia innym.