Jak używać sztućców? Zasady savoir-vivre przy stole

Savoir-vivre przy stole ma przede wszystkim ułatwiać jedzenie i komunikację z obsługą, a nie narzucać sztywny zestaw zakazów. Wystarczy opanować kilka zasad: nóż trzymać w prawej ręce, widelec w lewej, kroić tylko kolejny kęs, a ułożeniem sztućców sygnalizować przerwę lub koniec posiłku.

Jak poprawnie trzymać nóż i widelec?

Podczas jedzenia nóż znajduje się w prawej ręce, a widelec w lewej. Nóż powinien być stabilnie oparty w dłoni, z uchwytem schowanym w jej wnętrzu. Nie należy trzymać go jak ołówka ani prowadzić samymi palcami. Kciuk pozostaje skierowany w dół, a ostrze noża – w stronę talerza.

Widelec trzymany w lewej ręce służy do przytrzymywania jedzenia podczas krojenia. W takiej sytuacji jego zęby są skierowane do dołu. Po odcięciu niewielkiego kawałka nie przekładaj sztućców bez potrzeby. Jeśli danie nie wymaga użycia noża, widelec możesz trzymać w prawej ręce, zgodnie z wygodą i rodzajem potrawy.

Mięso oraz pozostałe składniki kroi się na pojedyncze kęsy, bez przygotowywania całej porcji z wyprzedzeniem. Dzięki temu jedzenie pozostaje wygodniejsze, a sposób posługiwania się sztućcami wygląda naturalnie. Przy zupie łyżkę trzyma się w prawej ręce i nabiera nią płyn od brzegu. Zamiast pochylać głowę nad talerzem, unosisz łyżkę do ust, zachowując wyprostowaną postawę.

Co oznacza ułożenie sztućców na talerzu?

Sztućce są dla kelnera czytelnym sygnałem. Najważniejsze jest rozróżnienie między chwilową przerwą a zakończeniem jedzenia. W obu przypadkach nóż i widelec pozostają na talerzu, ale ich ułożenie ma inne znaczenie:

• Przerwa w jedzeniu – nóż i widelec układa się na talerzu na krzyż. Nóż leży po prawej stronie, ostrzem skierowanym do środka, a widelec po lewej, tak aby końce sztućców były zwrócone ku sobie.
• Koniec posiłku – nóż i widelec układa się równolegle, zwykle ukośnie, z rękojeściami skierowanymi w stronę pozycji odpowiadającej godzinie 4:20. Ostrze noża powinno być zwrócone do wewnątrz. Taki układ informuje kelnera, że talerz można zabrać.
• Przerwa przy zupie – łyżkę pozostawia się w głębokim talerzu lub w naczyniu, w którym podano danie. Nie odkładaj jej na blat.
• Koniec zupy – łyżkę odkłada się na podstawkę talerza lub bulionówki, jeśli takie miejsce jest dostępne.

Układ sztućców powinien być widoczny i nie opierać się o krawędź talerza. To prosty kod restauracyjny, który ogranicza potrzebę przerywania rozmowy i informowania obsługi słowami.

Serwetka i łyżeczka do kawy

W restauracji serwetkę rozłóż na kolanach po przyjęciu zamówienia, gdy kelner odejdzie od stołu. W domu najlepiej zrobić to w momencie, gdy serwetkę rozkłada gospodarz. Nie wkładaj jej za kołnierz ani nie trzymaj na stole podczas jedzenia. Jeśli na chwilę odchodzisz od stołu, połóż ją na krześle, a po zakończeniu posiłku odłóż po lewej lub prawej stronie nakrycia, zależnie od sytuacji i zwyczaju gospodarzy.

Łyżeczkę do herbaty lub kawy odkłada się na spodek po zamieszaniu napoju. Nie zostawiaj jej w filiżance, ponieważ może utrudniać picie i łatwo uderzyć o naczynie.

Najczęstsze błędy przy stole

W restauracji nie trzeba kontrolować każdego ruchu. Wystarczy zrezygnować z zachowań, które są najbardziej widoczne dla innych osób:

• Nie gestykuluj nożem ani widelcem, gdy trzymasz je w dłoniach.
• Nie krój całej porcji mięsa na raz, lecz przygotowuj kolejne kęsy w miarę jedzenia.
• Nie zostawiaj łyżeczki w filiżance ani wysokiej szklance po zamieszaniu napoju.
• Nie opieraj sztućców o blat stołu, ponieważ położenie ich na talerzu jest bardziej higieniczne i czytelne.
• Nie machaj sztućcami nad talerzem i nie używaj ich do wskazywania rozmówcy.

Przy wielodaniowym posiłku korzystaj ze sztućców od zewnętrznej strony nakrycia w kierunku talerza. Noże i łyżki znajdują się po prawej stronie, a widelce po lewej. Taki układ odpowiada kolejności podawania dań i pozwala bez zastanawiania się sięgnąć po właściwy element nakrycia.

Najważniejsza zasada jest prosta: wybieraj wygodę, która nie zakłóca komfortu innych osób. Poprawny chwyt, spokojne ruchy i właściwe ułożenie sztućców wystarczą, aby zachować swobodę oraz elegancję przy stole.