Sztućce układa się zgodnie z kolejnością serwowania dań – od zewnątrz do wewnątrz. Te używane jako pierwsze leżą najdalej od talerza, a przeznaczone do dania głównego znajdują się najbliżej. Nóż kładziemy ostrzem do talerza, widelec zębami do góry, a sztućce deserowe poziomo nad talerzem.
Podstawowe zasady układania sztućców
Strona, po której leży sztuciec, zależy od jego funkcji. Po lewej stronie talerza umieszcza się widelce, natomiast po prawej noże i łyżki. Układ powinien odpowiadać menu, dlatego nie ma potrzeby wykładania elementów, które nie będą używane.
Najważniejsze zasady savoir-vivre są następujące:
- Nóż stołowy leży po prawej stronie talerza, a jego ostrze jest skierowane w stronę nakrycia.
- Widelec leży po lewej stronie talerza, zębami skierowanymi do góry.
- Łyżka znajduje się po prawej stronie, zwykle na zewnątrz noża, a jej wgłębienie jest skierowane do góry.
- Sztućce deserowe układa się poziomo nad talerzem, równolegle do brzegu stołu.
Jeżeli menu obejmuje kilka dań, sztućce do pierwszego dania kładzie się najdalej od talerza. Gość sięga więc po kolejne elementy od zewnątrz w kierunku środka nakrycia.
Jak nakryć stół do codziennego obiadu?
Do zwykłego obiadu składającego się z zupy i dania głównego wystarczą trzy podstawowe sztućce. Talerz ustaw na środku miejsca przeznaczonego dla jednej osoby. Po jego lewej stronie połóż widelec. Po prawej, bliżej talerza, umieść nóż, a na zewnątrz – łyżkę do zupy.
Jeśli deser będzie podany od razu, nad talerzem możesz ułożyć mały widelec i łyżeczkę. W przeciwnym razie sztućce deserowe można przynieść razem z deserem. Serwetka powinna znaleźć się po lewej stronie widelca albo na talerzu, jeśli na stole jest mało miejsca.
W codziennym nakryciu nie trzeba stosować rozbudowanego zestawu. Liczba sztućców powinna wynikać z liczby i rodzaju dań. Dzięki temu stół pozostaje uporządkowany, a gość od razu wie, po który element sięgnąć.
Jak ułożyć sztućce przy posiłku wielodaniowym?
Przy formalnym przyjęciu kolejność układania wynika z menu. Na stole powinny znaleźć się przede wszystkim sztućce do dań serwowanych na początku posiłku oraz do dania głównego. Przyjmuje się, że na starcie nie układa się więcej niż trzy pary sztućców po jednej stronie nakrycia. Pozostałe podaje się wraz z kolejnymi daniami.
- Ustaw talerz na środku nakrycia i sprawdź kolejność dań.
- Po lewej stronie ułóż widelce, zaczynając od tego do pierwszego dania, czyli najdalej od talerza.
- Po prawej stronie umieść noże i łyżkę, zachowując tę samą zasadę kolejności.
- Najbliżej talerza połóż sztućce przeznaczone do dania głównego.
- Nad talerzem ułóż sztućce deserowe, a brakujące elementy podaj przy serwowaniu następnych potraw.
Przykładowe rozmieszczenie przy menu obejmującym przystawkę, rybę, zupę i danie główne może wyglądać tak:
| Sztuciec | Strona | Kolejność od talerza |
|---|---|---|
| Widelec obiadowy | lewa | najbliżej talerza |
| Widelec do ryb | lewa | pośrodku |
| Widelec przystawkowy | lewa | najdalej od talerza |
| Nóż obiadowy | prawa | najbliżej talerza |
| Nóż do ryb | prawa | pośrodku |
| Łyżka do zupy | prawa | najdalej od talerza |
Jeżeli kolejność dań jest inna, zmienia się także rozmieszczenie sztućców. Liczy się nie nazwa elementu, lecz moment, w którym będzie używany. W razie braku miejsca na stole lepiej ograniczyć liczbę sztućców i donosić je z kolejnymi daniami, niż tworzyć nieczytelne nakrycie.
Sztućce do ryb i deserów – szczególne przypadki
Sztućce do ryb różnią się wyglądem od zwykłego kompletu. Widelec do ryb ma zwykle trzy zęby, podczas gdy widelec obiadowy ma cztery. Nóż do ryb przypomina szeroką łopatkę. Służy przede wszystkim do oddzielania mięsa od ości, a nie do krojenia twardych fragmentów.
Sztućce deserowe leżą nad talerzem. Widelec do ciasta umieszcza się niżej, z trzonkiem skierowanym w lewo. Nad nim kładzie się łyżeczkę, z trzonkiem skierowanym w prawo. Taki układ pozwala łatwo chwycić każdy element właściwą ręką.
Jeśli podajesz kawę lub herbatę z deserem, łyżeczkę do mieszania połóż na spodku filiżanki. Nie trzeba wykładać jej przy głównym nakryciu, ponieważ służy do napoju, a nie do jedzenia deseru.
Przy pieczywie można ustawić po lewej stronie mały talerzyk i nóż do masła. Kieliszki oraz szklanki umieszcza się po prawej stronie nakrycia, jednak ich dokładne rozmieszczenie zależy od liczby i rodzaju podawanych napojów.
Co warto zapamiętać?
Najprostszy schemat brzmi: widelec po lewej, nóż i łyżka po prawej, sztućce deserowe nad talerzem. Przy większej liczbie dań stosuj kolejność od zewnątrz do wewnątrz i nie wykładaj zbyt wielu elementów naraz. Savoir-vivre ma pomagać gościom czuć się swobodnie, dlatego wygoda i czytelność nakrycia są ważniejsze niż sztywne trzymanie się rozbudowanego układu.
